De gevangenis in 2026: terug van nooit weggeweest

UNCATEGORIZED JANUARY 30, 2026 2025 was het jaar van de verontwaardiging over de overbevolking: nooit was er zoveel -en zo'n breed gedeeld -ongenoegen over de wantoestanden in 's lands gevangenissen.Het voorbije jaar ging van start met een lange reeks hoorzi ingen in het federale parlement (h ps://media.dekamer.be/meeting/56-017709-U0284) over de gevangeniscrisis en eindigde met een recordaantal grondslapers in overvolle cellen.We zijn intussen een maand ver in het nieuwe jaar en een oplossing blijft uit.Ook de Koning is het beu: "Menselijke waardigheid en de bescherming waarop burgers recht hebben, houden niet op aan de gevangenispoort", zo merkte hij woensdag snedig op tijdens de nieuwjaarsreceptie van de 'gestelde lichamen' (DS 29 januari 2026 (h ps://www.standaard.be/politiek/verlinden-zit-gesoleerd-in-regering-rond-overbevolking-gevangenissen/127208355.html)). Lichamen stapelenWat heeft de federale regering het afgelopen jaar ondernomen om de crisis te bezweren?Niet zo veel, zo blijkt.Na een lang en moeizaam proces kwam er voorbije zomer een noodwet tegen de overbevolking.Die wet, zo voorspelden we al eerder (h ps://tomdaems.com/2025/07/16/dezenoodwet-leidt-niet-tot-minder-gevangenen-maar-andere/),schiet schromelijk tekort, omdat ze tegengestelde doelen wil verzoenen: ze lijkt meer gericht op het "absorberen" van de "stock" aan niet-uitgevoerde straffen, dan op het daadwerkelijk terugdringen van mensen van vlees en bloed die niet thuishoren in overvolle cellen.In een recent advies bevestigt de Penitentiaire Beleidsraad dat de noodwet geen zoden aan de dijk heeft gezet in de strijd tegen de overbevoking: de cijfers tonen aan, aldus de Beleidsraad, "…dat de noodwet de overbevolking niet alleen niet heeft kunnen terugdringen, maar zelfs niet heeft kunnen stabiliseren, aangezien de situatie in recordtempo achteruitgaat.In lu ele maanden tijd is de crisis dan ook geëscaleerd naar een heuse humanitaire ramp" (h ps://justitie.belgium.be/sites/default/files/Adviezen%20penitentiaire%20beleidsraad/Penitentiaire%20Beleidsraad%20-%20advies%204%20-%20finale%20versie%20(4).pdf) (Advies n° 4, p. 2).Wat nog? Er kwam extra budget voor Justitie.Vorige week werd bekend dat een deel van die middelen besteed zal worden aan 300 extra plaatsen door wooncontainers te plaatsen op bestaande gevangenisterreinen (DS 23 januari 2026 (h ps://www.standaard.be/politiek/met-dure-wooncontainers-willen-ministers-verlinden-en-ma-overbevolking-gevangenissen-verlichten-eris-geen-mirakeloplossing/125887629.html)).Maar ook die noodcapaciteit -als de uitrol volgens plan verloopt -is een druppel op een hete plaat.En tot slot, er kwam een Commissie die zich buigt over de overbevolking.Ze krijgt daarvoor ruim de tijd: de Commissie moet haar rapport tegen september 2028 afleveren.In de nieuwe beleidsnota Justitie (21 januari 2026) (h ps://www.dekamer.be/flwb/pdf/56/1282/56K1282017.pdf) wordt aangegeven dat de Commissie in 2026 prioritair zal werken rond voorlopige hechtenis, gedetineerden zonder recht op verblijf en rond prioriteiten van strafrechtelijk beleid (p.73).