Üniversite Öğrencileri ve Çalışanlarının Köpekler Hakkındaki Davranış ve Tutumları

Bu tez çalışmasında, Türkiye’deki üniversitelerde görev yapan akademik ve idari personel ile öğrencilerin köpeklere ve özellikle sokak köpeklerine yönelik tutumlarının, davranış kalıplarının ve sahiplenme eğilimlerinin bütüncül bir yaklaşımla incelemesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma, Erciyes Üniversitesi merkezli olmak üzere, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde veteriner fakültesi bulunan sekiz üniversiteden (Erciyes, Selçuk, Afyon Kocatepe, Aydın Adnan Menderes, Kafkas, Hatay Mustafa Kemal, Bursa Uludağ ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi) toplam 1033 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, demografik bilgiler, genel tutumlar, sahiplenme süreçleri, bakım- besleme rutinleri ve sosyal etkileşimleri içeren yapılandırılmış bir anket formu kullanılmıştır. Veriler, 2024-2025 yılları arasında yüz yüze ve çevrimiçi yöntemlerle toplanmış olup; analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Ki-Kare, Kruskal- Wallis, Spearman Korelasyonu ve Lojistik Regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların %55,57’si kadın, %44,43’ü erkektir ve çoğunluğu (%84,80) 18-25 yaş aralığındaki öğrencilerden oluşmaktadır. Katılımcıların %51,21’i sokak köpeklerine karşı "seviyor ve korkmuyorum" tutumunu sergilerken, %23,43’ü sevmesine rağmen korktuğunu belirtmiştir. Cinsiyet ve yaş değişkenleri tutumlar üzerinde belirleyici olmuş; kadınların ve gençlerin daha empatik ve korumacı, erkeklerin ve ileri yaş gruplarının ise daha güvenlik ve risk odaklı bir yaklaşım sergilediği saptanmıştır. Hâlihazırda köpek sahipliği oranı %18,59 olarak tespit edilmiş, sahiplenme motivasyonunda "arkadaşlık" (%47,24) ilk sırada yer almıştır. Ancak, sahipli köpeklerin kısırlaştırma oranının (%27,65) düşüklüğü ve profesyonel eğitim eksikliği, katılımcıların yüksek duygusal farkındalıklarına rağmen bilimsel temelli refah uygulamalarında yetersiz kaldıklarını göstermiş ve literatüre "bilgi-eylem farkı" olarak katkı sunmuştur. Ayrıca, sahipsiz köpeklerin toplumdaki yerine ilişkin algının, güvenlik endişeleri nedeniyle olumsuz eğilim gösterdiği belirlenmiştir.Sonuç olarak, üniversite topluluğunda hayvan sevgisi yüksek olmakla birlikte, bu duyarlılığın sürdürülebilir ve sorumlu sahiplik uygulamalarına dönüşmesinde önemli eksiklikler bulunmaktadır. Hayvan refahının sağlanması ve sokak hayvanı sorununun çözümü için kampüslerde bilimsel temelli farkındalık eğitimlerinin artırılması ve yerel yönetimlerle iş birliği içinde refah odaklı politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.