KAMU YÜKÜMLÜLÜĞÜ TARTIŞMASININ GÖLGESİNDE KAYBOLAN ASLİ FAİL KARTALKAYA VAKASI

Ülkemizde, mahalli müşterek ihtiyaçlar, yerel yönetimler tarafından yerine getirilmekte olup 1982 Anayasasının 127. maddesi bu kuruluşları, il özel idaresi, belediye ve köy olarak sayıp sınırlamıştır. Statüsü büyükşehir olan illerde, mülki sınırlar ile büyükşehir belediye sınırları birbirine eşit olduğundan dolayı yerel nitelikteki hizmetler, büyükşehir belediyeleri tarafından yerine getirilirken, büyükşehir olmayan illerimizde, mahalli hizmetler, il özel idareleri ile belediyeler arasında paylaşılmaktadır. Büyükşehir statüsünde olmayan illerimizde; mülki sınırın içerisinde ancak belediye sınırının dışında kalan lokasyonlarda yerel ihtiyaçlar il özel idareleri tarafından yerine getirilirken, belediye sınırları içerisinde ise mahalli hizmetler, belediyeler tarafından yerine getirilmektedir. 21 Ocak 2025'te Bolu Kartalkaya Grand Kartal Otelinde meydana gelen yangında 78 yurttaşımız hayatını kaybetmiştir. Olay sonrası hem akademik hem de politik tartışmalar itfaiye hizmetlerinin hangi idari kuruluşun sorumluluğu dahilinde olduğu üzerinden yürütülmüştür. Bu bakış açısı kısmen doğru olmakla birlikte, olayın asli sorumluluğuna ilişkin özel kişilerin, işletmecilerin, sorumluluğunun göz ardı edilmesine yol açmaktadır. 1982 Anayasanın 125/7 maddesi, "İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmünü amirdir. Bu hüküm uyarınca; idarenin mali sorumluluğu, kusurlu ve kusursuz sorumluluk şeklinde iki alt başlıkta incelenmek olup aynı zamanda denetim sorumluluğunu da kendi içerisinde muhteva eden bir yapıdadır. Kusurlu sorumluluk; objektif, bağımsız, nesnel, bağımsız ve anonim nitelikte olup idarenin asli ve birinci derecede sorumluluk sebebidir. Kusursuz sorumluluk ise idarenin zararda kusurunun olmadığı ancak mevcut zararların karşılanmakla yükümlü olduğu sorumluluk türüdür. Ancak özel kişinin mezkur olaydaki sorumluluğu bu iki başlık kapsamında da değildir. Bu çalışma; Kartalkaya vakası özelinde yaşanan olayların sorumluluğunu, hukuki bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda yöntem olarak idare hukuku araçlarını kullanarak idarenin sorumluluğunu ve kusur düzeyini, ceza hukuku ve çeşitli özel hukuk kavramlarını kullanarak da bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde gözden kaçırılan özel kişinin sorumluluğunu analiz etmeyi hedeflemektedir. Bahsi geçen olaydaki veriler, mevzu hukuk hükümleri ve içtihatlar özelinde incelenerek gelecekteki benzeri lokasyonlardaki itfaiye yapılanmaları için bir model sunulması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kartalkaya Yangını, İdarenin Sorumluluğu, Kusurlu Sorumluluk, Kusursuz Sorumluluk, Özel Kişinin Sorumluluğu.