Kolektivno delanje u doba društvene krize - o preduslovima deliberacije i društvenog angažmana

Sociologija Mladena Lazića je oduvek bila sinonim za teorijski suptilno i inovativno, a opet empirijski zasnovano, razmatranje različitih aspekata (samo)proizvodnje društvenog života. Tako na primer, razvrstavanje analitičkih okvira koje zatičemo u njegovoj knjizi Čekajući kapitalizam zasigurno predstavlja važan doprinos promišljanju i lokalnoj artikulaciji klasičnog sociološkog pitanja o odnosu strukture i moći delanja (agency). U ovom radu, fokusiraćemo se na kolektivno delanje u kontekstu svakodnevnog života i pokušati da ispitamo sociološke implikacije naizgled inherentno partikularnih odjeka kolektivnog delanja klasa u doba „stabilokratije“ i „iliberalnih“ režima. U radu ćemo formulisati argument da klasa, kao jedna od centralnih osa društvene diferencijacije, u ovim režimima poprima jedno dodatno svojstvo u odnosu na konvencionalnije društvene formacije – ona može postati činilac koji otežava formiranje angažovanih kolektiva u momentima naglašene društvene krize. Ovo je, prema našem shvatanju, naročito problematično stoga što se masovna mobilizacija za društvenu promenu u ovakvim, adaptabilnim i sofisticiranim režimima, može dogoditi jedino u momentima naglašene krize. U tom pogledu, posebno ćemo se osvrnuti na komplementarnost Lazićevih istraživanja sa savremenim uvidima iz oblasti participativne demokratije i teorije angažmana, koji nam mogu kontrastirati arene sistemskog delovanja sa arenama otpora (contentious politics).