ABAY KUNANBAYULI'DA HAYATIN ANLAMI VE DİN İLİŞKİSİ

Bu doktora çalışması, Abay Kunanbayuli’nin eserlerinde yer alan din, imanve hayatın anlamı meselelerini din psikolojisi perspektifinden sistematikbiçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hedefi, Abay’ın şiirlerive “Kara Sözler”inde ortaya konulan dinî bilinç, dindarlık ve anlam arayışınıpsikolojik kavramlarla ilişkilendirerek yorumlamak ve onun düşünce dünyasındahenüz yeterince ele alınmamış boyutları ortaya koymaktır. Araştırmanın veri kaynağını Abay’ın edebî ve düşünsel metinlerioluşturmakta; çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak doküman veiçerik analizi teknikleriyle yürütülmüştür. Kuramsal çerçeve, din psikolojisi,varoluşçu psikoloji ve anlam psikolojisi yaklaşımlarına dayandırılmıştır.Analiz sürecinde Abay’ın görüşleri yalnızca edebî veya felsefî düzeyde değil,bireyin iç dünyasını, dinî deneyimini ve davranış yönelimlerini belirleyen bütüncülbir psikolojik yapı olarak ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, Abay’ın imanı sadece bilişsel bir kabul olarak değil,kişinin sorumluluk bilincini, ahlaki tutumlarını ve yaşam amacını şekillendireniçsel bir süreç olarak kavradığını göstermektedir. Onun «kâmil insan» anlayışı, kişilikgelişimi, öz denetim ve manevî motivasyon kavramlarıyla doğrudan ilişkilidir. Sonuç olarak bu çalışma, Abay’ın insan, inanç ve anlam üzerinedüşüncelerini çağdaş din psikolojisi kuramlarıyla ilişkilendirerek yeni biryorum düzeyi sunmakta ve Abay mirasının bilimsel literatürdeki yerinigenişletmeyi hedeflemektedir.