“Futoški belongs to us!” citizens of Novi Sad stand for their park

Savremeni urbanistički razvoj u kapitalistički orijentisanom društvu, često se odvija pod snažnim pritiskom investitorskih interesa, što dovodi u pitanje zaštitu i unapređenje postojećih zelenih površina. Ovakva praksa direktno ugrožava principe održivog razvoja, zaštite prirodnog i kulturnog nasleđa, kao i kvalitet života stanovništva u urbanim sredinama. U radu se analizira slučaj Futoškog parka u Novom Sadu, zaštićenog prirodnog dobra i jednog od najznačajnijih parkovskih prostora u gradu, sa ciljem sagledavanja posledica planskih i institucionalnih odluka na integritet parkovskog prostora i njegovu zaštitnu zonu. U ovom radu, izvršena je kvalitativna analiza planske dokumenatacije, javno dostupnih studija i odluka nadležnih institucija, kao i hronološki prikaz procesa donošenja odluka. Poseban fokus stavljen je na izmenu planske i studijske dokumentacije u periodu od 2023. do 2025. godine, uključujući Studiju Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode (2023), kojom je zaštitna zona Futoškog parka redukovana sa približno 10 ha na svega 1,1 ha, kao i izmenu Plana generalne regulacije (2024), kojom je omogućena intenzivna izgradnja u neposrednom okruženju parka. Predviđeni urbanistički projekat obuhvata realizaciju poslovno-hotelskog kompleksa bruto razvijene građevinske površine od oko 54.000 m², uz podzemne garaže površine približno 12.000 m², čime se značajno narušava prostorni, ekološki, pejzažno-arhitektonski i ambijentalni kontekst parka, kao i funkcionalna povezanost zelenih površina. Rad dalje razmatra reakciju lokalne zajednice i pojavu građanskog aktivizma kao odgovora na institucionalno slabljenje mehanizama zaštite javnog interesa. Kroz analizu aktivnosti građanske inicijative “Futoški je naš!”, uključujući učešće u javnim uvidima, prikupljanje i javno objavljivanje planske i studijske dokumentacije, terenske i informativne akcije, kao i digitalnu komunikaciju sa širom javnošću, ukazuje se na potencijal građanskog angažovanja kao korektivnog faktora u procesu urbanog planiranja. Može se izvesti zaključak da slučaj Futoškog parka predstavlja ilustrativan primer konflikta između zaštite prirodnih i pejzažnih vrednosti i investitorski orijentisanog urbanizma, i naglašava se potreba za jačanjem transparentnosti planskih procedura, interdisciplinarnog pristupa u pejzažnoj arhitekturi i neizostavnog aktivnog uključivanja javnosti u postupku donošenja odluka.