Enerji Güvenliği Çerçevesinde AB-Rusya Enerji İlişkileri ve Transit Coğrafya Türkiye Açısından Değerlendirilmesi

Bu çalışma, enerji güvenliği perspektifinden Avrupa Birliği (AB) ile Rusya arasındaki enerji ilişkilerini analiz etmekte ve Türkiye’nin bu ilişkiler bağlamında üstlendiği transit ülke rolünü değerlendirmektedir. AB’nin uzun yıllardır Rus enerji kaynaklarına olan bağımlılığı, enerji arz güvenliğini tehdit eden temel unsurlardan biri olarak görülmekte; buna karşılık Rusya ise enerji kaynaklarını dış politika aracı olarak kullanarak bölgesel ve küresel düzeyde stratejik avantajlar elde etmektedir. Bu çerçevede Türkiye, hem Rusya’dan Avrupa’ya uzanan enerji hatlarının geçiş noktası olması hem de kendi enerji arz güvenliğini sağlama mücadelesi açısından jeopolitik bir öneme sahiptir. Tezde, Türkiye’nin enerji bağımlılığı, enerji çeşitlendirme politikaları, boru hattı projeleri ve enerji diplomasisi çabaları çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınmıştır. Özellikle Türk Akım, TANAP ve Mavi Akım gibi projeler Türkiye'nin transit rolünü güçlendirirken, yenilenebilir enerji yatırımları ve LNG altyapısındaki gelişmeler, ülkenin dışa bağımlılığını azaltma yönündeki stratejik adımlarını desteklemektedir. Aynı zamanda Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa’nın enerji politikalarında yaşanan dönüşüm, Türkiye’yi hem AB’nin enerji arz güvenliği için bir alternatif güzergâh, hem de Rusya için Avrupa pazarına ulaşımda kilit bir ortak haline getirmiştir. Araştırmada hem nitel hem de nicel yöntemler bir arada kullanılarak, enerji üretimi, tüketimi, ithalat oranları ve rezerv verileri değerlendirilmiş; enerji politikalarının uluslararası ilişkilerle kesiştiği noktalar detaylı biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'nin yalnızca bir enerji geçiş ülkesi değil, aynı zamanda bölgesel enerji güvenliğinde aktif bir aktör olma yolunda ilerlediğini göstermektedir. Türkiye’nin enerji politikalarının başarıya ulaşması ise, kaynak ve güzergâh çeşitliliği, diplomatik denge, dış politika uyumu ve sürdürülebilir enerji yatırımlarının devamlılığına bağlıdır.