Türk Tarihinde Vav Meselesi

Vav (و), İslam Alfabesi olarak da ifade edilen ve 28 harften meydana gelen Arap alfabesinin 27. harfidir. Osmanlı alfabesinin yirmi dokuzuncu harfi olup, ebced tertibinin ve Fenike alfabesinin altıncı harfidir; ebced hesabında sayı değeri 6’dır. Fenike alfabesinden gelen “vâv” adı, değişmeden Ârâmîce, İbrânîce ve Arapça’ya geçmiştir. Bu tebliğimizde, Türk tarihinin 11. asır ile 20. asır arası dönemde vav harfinin kullanımı incelenecektir. İslamiyet’in kabulünden sonra Arap alfabesi, 10. asrın ortalarından 20. asrın ilk çeyreğine kadar Türkler tarafından ana yazı sistemi olarak kullanılmıştır. İslam öncesi Türkçe metinlerde “ve” bağlacı bulunmamaktadır. Bunun yerine “dahi”, “daki”, “hem” veya “yine” gibi kelimeler kullanılmıştır. Türklerin İslamiyet’e geçişiyle birlikte “ve” bağlacı, vav harfi aracılığıyla dilimize girmiş ve hızla yaygınlaşmıştır. Vav harfi, dilimizde yalnızca bağlaç olarak değil; yemin ifadelerinde (vallahi gibi), Türk hat sanatında (özellikle müsenna yazılarda çift vav motifleri olarak estetik ve sembolik kullanımda), ebced hesabıyla 6 sayısına karşılık gelmesi (imanın altı şartına işaret etmesi) ve tasavvufi yorumlarda (tevazu, secde hali gibi manevi anlamlar) tercih edilmiştir. Türkler İslam alfabesini kullanmaya başladıklarından 19. asrın sonlarına kadar “Türk” kelimesi geleneksel imlâda vavsız olarak ترك (t-r-k) şeklinde yazılmıştı. 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında “Türk” kelimesi, bir kısım Türk aydınları tarafından تورك (t-v-r-k) şeklinde, yani vav harfi ekleyerek yazılmaya başlanmıştır. Bu tercih sebebiyle kendilerine “Vavlı Türkler” lakabı takılmıştır. Bu tebliğimizde Türk tarihinde vav harfinin kullanımı ve Batılılaşma süreciyle ilgili tespitler, tenkitler, tahliller ve değerlendirmeler yapılacaktır.