İpek Böceği Koza Proteini Serisinin Teke Spermasının Dondurularak Saklanmasında Kullanılabilirliğinin Araştırılması

ÖZET İPEK BÖCEĞİ KOZA PROTEİNİ SERİSİNİN TEKE SPERMASININ DONDURULARAK SAKLANMASINDA KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI Özcan T. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Reprodüksiyon ve Suni Tohumlama Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2026. Amaç: Bu çalışma, ipek böceği kozasından elde edilen serisinin, teke spermasının kriyoprezervasyon sürecindeki potansiyel faydalarını araştırmak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada pubertaya ulaşmış 5 adet Saanen ırkı tekeden Kasım 2023 ve Mart 2024 tarihleri arasında haftada bir olacak şekilde suni vajen yöntemi ile alınan spermalar kullanılmıştır. Toplanan spermalar sırasıyla serisin içermeyen düşük gliserol (kontrol %3 gliserol) %0.1 serisin düşük gliserol (%0.1 serisin , %3 gliserol) ve %0.5 serisin içeren düşük gliserol (%0.5 serisin , %3 gliserol) , serisin içermeyen yüksek gliserol (kontrol %6 gliserol), %0.1 serisin içeren yüksek gliserol (%0.1 serisin %6 gliserol) ve %0.5 serisin içeren yüksek gliserol (%0.5 serisin %6 gliserol) olarak son sulandırıcı içeriği ( 300mM Tris, 28mM glikoz, 95 mM sitrik asit %3 ve %6 gliserol ve %15 yumurta sarısı) ile sulandırılmıştır. Dondurma işlemi sonrası farklı gruplardaki payetler 37 C derecede çözdürülerek grupların muayeneleri yapılmıştır. Bulgular: Düşük gliserol ve yüksek gliserol içeren kontrol, %0,1 ve %0,5 serisin içeren grupların çözüm sonu total motilite oranları sırayla; %48,6±4,4, %52,0±7,2, 55,4±3,3 ve 55,4±4,0, 63,8±4,4 58,2±5,0 iken progresif motilite oranları sırayla sırasıyla %9,7±0,9, %13,6±2,8, 14,0±1,6 ve 11,5±1,2, 16,5±1,7, 13,2±1,4 olarak kaydedilmiştir. Grupların, membran bütünlüğü ve canlı spermatozoon oranları ise sırayla %17,7±2,7 %19,2±2,9 23,0±2,6 ve 24,3±2,3 25,3±2,2 22,2±1,9 ve %86,8±1,1 %86,5±1,5 %88,1±1,4 ve %88,6±0,8, %90,5±1,1 %90,0±0,8 olarak kaydedilmiştir. Normal spermatozoon oranı sırayla, %86,3±1,3, %86,1±1,8, %87,3±1,4 ve %86,2±1,6, %86,2±1,3, %87,3±1,4 bulunmuştur. Akrozom bütünlüğü oranı ve Propodium Iodide (PI) negatif spermatozoon oranı ise sırayla; %60,5±3,8, %66,5±3,8, %67,2±2,5 ve %56,8±6,3 %63,1±6,1 %59,8±6,3 ve %17,3±3,1, %20,7±4,0, %18±3,5 ve %21,0±2,3 %23,0±5,4 %15,0±2,5 olarak kaydedilmiştir. Spermatolojik muayeneler açısından gruplar arasında istatistiksel fark bulunamamıştır (p>0.05) xi Sonuç: Farklı oranlarda gliserol içeren teke sperma sulandırıcılarına çeşitli dozlarda serisin ilave edilen gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Bununla birlikte, serisin içeren gruplarda spermatolojik muayene sonuçlarının aritmetik ortalamalarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir