Focus - in de schijnwerpers : William Donald Hamilton (1936-2000) (deel 1)

In deze tweedelige tekst zetten we de Britse evolutiebioloog W.D. Hamilton in de schijnwerpers, een van de belangrijkste grondleggers van de sociobiologie.Hamilton is een logische keuze voor deze reeks.Zijn inzichten over altruïsme en seksuele selectie zijn de basis voor vrijwel alle moderne theorieën over sociaal gedrag.Hij probeerde een fundamentele vraag te beantwoorden: hoe kan altruïstisch gedrag, dat de actor iets kost maar anderen voordeel oplevert, evolutionair worden verklaard?Een concreet voorbeeld maakt de puzzel duidelijk.Stel je een meerkat voor die alarm slaat wanneer een roofdier nadert.Dat dier brengt zichzelf in gevaar, maar verhoogt de overlevingskansen van zijn groepsgenoten, meestal verwanten.Op het eerste gezicht lijkt dit gedrag in strijd met Darwins principe dat natuurlijke selectie het individuele overlevings-en voortplantingssucces bevordert.Hamilton bood een baanbrekende verklaring via zijn concept van inclusive fitness en de wiskundige formulering van wat al snel bekend stond als Hamiltons regel.Deze regel maakt het evolutionaire nut van altruïsme meetbaar en verklaart hoe genen die anderen ten goede komen, toch kunnen worden geselecteerd als er genetische verwantschap bestaat.Later breidde hij zijn inzichten uit naar de evolutie van seksuele voortplanting.Hamilton stelde dat recombinatie en seksuele voortplanting een verdediging kunnen zijn tegen snel evoluerende parasieten.Dit idee vormt de kern van wat later bekend werd als de Red Queen-hypothese: organismen moeten constant evolueren om gelijke tred te houden met hun co-evoluerende parasieten.Samen met de Amerikaanse biologe Marlene Zuk werkte Hamilton ook aan een hypothese die we kennen als de Hamilton-Zuk-hypothese. Hierin wordt seksuele selectie gekoppeld aan gezondheid en weerstand tegen parasieten.Gezonde partners vertonen vaak signalen die hun resistentie tegen parasieten laten zien, waardoor seksuele voorkeur evolutionaire betekenis krijgt.Deze concepten, inclusive fitness, Hamiltons regel, de rol van parasieten bij seksuele reproductie en de Hamilton-Zuk-hypothese, vormen de hoekstenen van Hamiltons sociobiologische erfenis.Zijn werk maakte van sociale en seksuele gedragingen meetbare objecten van evolutie en legde de basis voor de moderne sociobiologie. Over de auteur