Abstract
ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα πτυχιακή εργασία επικεντρώνεται στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την προσομοίωση ενός 32-bit μικροεπεξεργαστή, συμβατού με το βασικό σύνολο εντολών RV32I της αρχιτεκτονικής RISC-V, με χρήση της γλώσσας περιγραφής υλικού Chisel.Στόχος της εργασίας είναι η ανάπτυξη ενός λειτουργικού επεξεργαστή, ο οποίος να αποτυπώνει με σαφήνεια τη ροή δεδομένων και τον κύκλο εκτέλεσης εντολών σε επίπεδο υλικού, αξιοποιώντας σύγχρονες μεθόδους σχεδιασμού ψηφιακών συστημάτων.Στα αρχικά κεφάλαια γίνεται εισαγωγή στις βασικές αρχές λειτουργίας των μικροεπεξεργαστών και παρουσιάζεται συνοπτικά η εξέλιξη των αρχιτεκτονικών υπολογιστών, με έμφαση στα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τις RISC αρχιτεκτονικές από άλλες προσεγγίσεις.Παράλληλα, εξετάζονται αντιπροσωπευτικές υλοποιήσεις και ερευνητικές εργασίες σχετικές με επεξεργαστές RISC-V, με σκοπό την κατανόηση των σύγχρονων σχεδιαστικών επιλογών και των τεχνικών που εφαρμόζονται στη διεθνή βιβλιογραφία.Στη συνέχεια παρουσιάζεται αναλυτικά η γλώσσα Chisel, το οικοσύστημα εργαλείων που τη συνοδεύει και ο ρόλος της ενδιάμεσης αναπαράστασης FIRRTL στη διαδικασία σύνθεσης και βελτιστοποίησης του κυκλώματος.Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο η Chisel διευκολύνει τη δημιουργία αρθρωτών και επεκτάσιμων σχεδιάσεων, επιτρέποντας την περιγραφή πολύπλοκων ψηφιακών συστημάτων με καθαρό και οργανωμένο τρόπο.Το κύριο μέρος της εργασίας αφορά την υλοποίηση του επεξεργαστή, ξεκινώντας από τον σχεδιασμό των επιμέρους δομικών μονάδων, όπως η μονάδα αριθμητικών και λογικών πράξεων (ALU), το αρχείο καταχωρητών (Register File), η μονάδα ελέγχου και ο μηχανισμός παραγωγής άμεσων τελεστών (Immediate Generator).Οι μονάδες αυτές ενσωματώνονται σταδιακά σε ένα ολοκληρωμένο datapath, το οποίο υποστηρίζει την εκτέλεση των εντολών του RV32I.Αρχικά εξετάζεται μια υλοποίηση single-cycle, όπου κάθε εντολή ολοκληρώνεται σε έναν κύκλο ρολογιού, προκειμένου να καταστεί σαφής η βασική λειτουργία του επεξεργαστή.Στη συνέχεια παρουσιάζεται η μετάβαση σε pipelined αρχιτεκτονική, με ανάλυση των σταδίων IF, ID, EX, MEM και WB και της ροής των εντολών μεταξύ αυτών.Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα προβλήματα εξάρτησης δεδομένων και ελέγχου που προκύπτουν στο pipeline, καθώς και στις τεχνικές αντιμετώπισής τους.Για τη διαχείριση των hazards υλοποιούνται μηχανισμοί stalling και forwarding, επιτρέποντας την ορθή και αποδοτική εκτέλεση εντολών με εξαρτήσεις.Η λειτουργία του επεξεργαστή αξιολογείται μέσω προσομοιώσεων, στις οποίες αναλύονται κυματομορφές σημάτων, η συμπεριφορά του datapath και μετρικές απόδοσης, όπως ο αριθμός κύκλων ανά εντολή (CPI).Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τη βελτίωση της απόδοσης που επιτυγχάνεται με τη χρήση pipeline και forwarding σε σχέση με απλούστερες σχεδιαστικές επιλογές.Τέλος, συνοψίζονται τα βασικά συμπεράσματα της εργασίας και προτείνονται κατευθύνσεις για μελλοντική επέκταση του συστήματος.Ενδεικτικά αναφέρονται η υποστήριξη πρόσθετων επεκτάσεων της αρχιτεκτονικής RISC-V, η ενσωμάτωση μηχανισμών μνήμης cache, η υλοποίηση πιο σύνθετων τεχνικών ελέγχου ροής, καθώς και η μεταφορά της σχεδίασης σε FPGA για πειραματική αξιολόγηση σε πραγματικό υλικό.Με τον τρόπο αυτό, η εργασία θέτει τις βάσεις για περαιτέρω ανάπτυξη και μελέτη πιο προηγμένων αρχιτεκτονικών επεξεργαστών.