Abstract
Introductie We introduceren een neuro-inclusieve, belichaamde ontwerpaanpak voor het ontwerpen van ondersteunende technologie voor kinderen met autisme en hun naasten. In lijn met het dubbele empathieprobleem, zien we autisme niet als een eenzijdige sociale stoornis. We pleiten dan ook tegen ondersteunende technologieën die kinderen met autisme ‘sociale vaardigheden’ proberen te leren. We baseren ons in plaats daarvan op enactivistische theorieën van belichaamde betekenisgeving. Volgens het enactivisme houden twee mensen hun autonomie adaptief in stand, in interactie, door het vormen van affectief geladen wederzijdse koppelingen van actie en perceptie. In een neurodiverse setting kunnen er al op het pre-reflectieve, non-verbale niveau problemen ontstaan bij het vormen van deze koppelingen. Beide deelnemers hebben ‘belichaamde interactie-behoeften’, waaraan de ander niet kan voldoen zonder dat diens eigen interactief in stand gehouden autonomie in gevaar komt. Om succesvolle, ‘neuro-inclusieve’ interactie te ondersteunen, is een benadering nodig die ieders unieke manier van in-de-wereld-zijn respecteert, en tegelijkertijd helpt miscommunicaties in interacties op te lossen. Methode In de komende jaren zullen we onderzoeken hoe we sociale interacties tussen kinderen met autisme en hun naastend (klasgenoten, leerkrachten, gezinsleden) in alledaagse situaties, zoals op school of thuis, kunnen ondersteunen door middel van co-design. We maken gebruik van een diversiteit aan kennisdisciplines, waaronder ontwerponderzoek, creatieve en psychomotorische therapie, hedendaagse visies op autisme, theorieën van belichaamde interactie, ethiek, professionele expertise en ervaringsdeskundigheid. Resultaten Op basis van enkele pilotstudies schetsen we hier ons initiële onderzoekskader, dat als basis zal dienen voor het werk in de komende jaren. We bespreken implicaties voor onderzoeksmethodologie, onderzoeks- en innovatie-ethiek en bieden eerste suggesties voor ontwerpprincipes. Dit zal in de komende jaren leiden tot (1) een co-design toolkit met neuro-inclusieve methoden en technieken; (2) technologisch ondersteunde varianten van creatieve en psychomotorische therapie; (3) prototypes van ondersteunende technologieën ter bevordering van belichaamde sociale interactie; (4) een raamwerk voor ‘neuro-inclusief’ onderzoek- en innovatie (RRI); (5) een overkoepelend raamwerk voor kennisintegratie – om dit, tussen de eerder genoemde kennisdisciplines, beter te stroomlijnen en bevorderen. Discussie Het onderzoek beoogt impact te hebben op micro-, meso-, en macroniveau. Op microniveau dragen we bij aan de kwaliteit van dagelijkse sociale interacties tussen kinderen met autisme en hun omgeving. De kracht van ‘laten-zijn’ houdt in dat, volgens deze benadering, de deelnemers aan de interactie niet worden gepusht om te voldoen aan de normatieve sociale conventies van timing, tempo, verbale- en non-verbale uitingen. Op mesoniveau ontwikkelen en verspreiden we neuro-inclusieve interactiepraktijken die zijn afgestemd op een ontspannen thuis- en schoolcontext, evenals neuro-inclusieve praktijken voor co-design en technologieontwikkeling. Op macroniveau dragen we bij aan kritisch maatschappelijk debat over andere manieren van denken over autisme en ondersteuning, waarbij we inclusieve visies op chronische condities benadrukken.